Κολυμβητήριο Κολλεγίου Αθηνών στην Κάντζα Αττικής
Το κλειστό κολυμβητήριο του Ελληνοαμερικανικού Εκπαιδευτικού Ιδρύματος στην Κάντζα Αττικής σχεδιάστηκε από το στάδιο του κλειστού (με πρόσκληση) αρχιτεκτονικού διαγωνισμού, ως πρόταση ενός συγκροτήματος με ιδιαίτερη βιοκλιματική λειτουργία.
Το κολυμβητήριο χρησιμοποιείται από τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου του Ιδρύματος και αποτελεί τμήμα του ήδη χρησιμοποιούμενου χώρου από τις λοιπές εγκαταστάσεις του. Η θέση κατασκευής του βρίσκεται στην νοτιοανατολική πλευρά του όλου ακινήτου και παράπλευρα του ορίου αυτού προς το δημόσιο δρόμο περιμετρικά του Κολεγίου. Λόγω αυτής της θέσης είναι δυνατή η απ’ ευθείας κυκλοφοριακή σύνδεση του άμεσου περιβάλλοντος με τη δημόσια περιμετρική οδό σε κυκλοφορικό κόμβο που προβλέπεται στο βορειοανατολικό άκρο του χώρου αυτού. Το κλειστό κολυμβητήριο περιέχει δεξαμενή κολύμβησης διαστάσεων 25×21 μέτρων, οκτώ διαδρομών. Επίσης διαθέτει κερκίδες θεατών με 294 θέσεις καθημένων σε σταθερά καθίσματα. Το μηχανοστάσιο – λεβητοστάσιο εφάπτεται με την μακρά πλευρά του στον ανατολικό περιμετρικό υπόγειο διάδρομο της κολυμβητικής δεξαμενής.
Οι θεατές διαθέτουν ειδική είσοδο μακριά από την είσοδο των μαθητών και των παραγόντων του κολυμβητηρίου. Η είσοδος αυτή βρίσκεται δίπλα στην οδό πρόσβασης προς το κολυμβητήριο, στη βόρεια πλευρά αυτού. Υπάρχει όμως και μια αντιδιαμετρική δεύτερη έξοδος, ώστε να πληρούνται οι απατήσεις των οδεύσεων διαφυγής. Εκατέρωθεν των κερκίδων έχουν προβλεφθεί χώρος αναψυκτηρίου προς την πλευρά της κυρίας εισόδου (βόρεια πλευρά) και χώροι υγιεινής για άνδρες και γυναίκες στη νότια πλευρά τους. Οι μαθητές του Δημοτικού προσέρχονται στο κολυμβητήριο από τη δυτική – βορειοδυτική πλευρά του. Υπάρχει χώρος εισόδου και υποδοχής που επικοινωνεί και ελέγχεται άμεσα από τους χώρους της διοίκησης και των προπονητών. Από την υποδοχή, οι μαθητές μπορούν να προχωρήσουν προς δύο αντιδιαμετρικά τοποθετημένα συγκροτήματα αποδυτηρίων. Το κάθε συγκρότημα είναι έτσι σχεδιασμένο ώστε να μπορεί άμεσα να χωρίζεται σε δύο πλήρως εξοπλισμένα υποσύνολα. Έτσι το κολυμβητήριο μπορεί να λειτουργεί είτε με δύο, είτε με τέσσερις ανεξάρτητους χώρους αποδυτηρίων για την καλύτερη εξυπηρέτηση των μαθητών. Στο χώρο υποδοχής και εισόδου των αποδυτηρίων υπάρχουν ο χώρος διοίκησης, ο χώρος των προπονητών, ο χώρος του ιατρείου και η αποθήκη οργάνων.
Δομικό σύστημα
Για το δομικό σύστημα του κολυμβητηρίου έχει χρησιμοποιηθεί: το οπλισμένο σκυρόδεμα για την κατασκευή των θεμελιώσεων, υπόγειων και ισόγειων χώρων, καθώς και των κερκίδων των θεατών, οι ξύλινοι τοξωτοί φορείς και οι δευτερεύοντες δοκοί από συγκολλητό ξύλο με επικάλυψη από αντεπικολλητή ξυλεία για τη στέγαση, o χαλύβδινος σκελετός με τα ξύλινα δευτερεύοντα στοιχεία για τα τοιχοπετάσματα. Ως κύριος φέρων φορέας κάλυψης της στέγασης, ανοίγματος 38,40 μέτρων, επιλέχθηκε το τριαρθρωτό καμπύλο τόξο. Αυτή η επιλογή έγινε για τους εξής λόγους:
- Ο τριαρθρωτός φορέας επιδέχεται εύκολα και ανώδυνα τυχόν διαφορικές μικρομετατοπίσεις των βάσεων στήριξής του, χωρίς την ανάπτυξη επικίνδυνων τάσεων στο σώμα του φορέα.
- Ο τοξωτός φορέας προσφέρει μεγαλύτερο χώρο περιεχόμενου ατμοσφαιρικού αέρα, πράγμα εξαιρετικά κρίσιμο για την υγιεινή ατμόσφαιρα ως προς το περιεχόμενο των χλωριούχων ατμών σε αυτήν.
- Ο τριαρθρωτός τοξωτός φορέας δίνει εύκολα τη δυνατότητα σχεδιασμού της επί τόπου σύνθεσης και ανόρθωσής του με τα ελάχιστα μηχανικά μέσα και χωρίς την κατασκευή ικριωμάτων. Με αυτό τον τρόπο μειώνεται σημαντικά ο χρόνος και το κόστος κατασκευής.
- Το ξύλο επιλέγεται ως κύριο δομικό υλικό των φορέων της στέγασης διότι παρουσιάζει (με κατάλληλο σχεδιασμό και παραγωγή) την υψηλότερη δυνατή αντοχή στους χλωριούχους υδρατμούς. Εκτός αυτού, ως μονωτικό υλικό, μειώνει στο ελάχιστο (έναντι του χάλυβα για παράδειγμα) τις άμεσες επιφανειακές υγροποιήσεις των υδρατμών. Τέλος, επιτυγχάνει τον υψηλότερο βαθμό αισθητικής και ακουστικής του εσωτερικού χώρου για τους μικρούς μαθητές. Το ξύλο έχει μεγαλύτερο βαθμό ηχοαπορρόφησης σε σχέση με άλλα δομικά υλικά που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τη στέγαση.
Επάνω από τους φέροντες τοξωτούς φορείς και παράλληλα στη διεύθυνσή τους, τοποθετήθηκαν ευθύγραμμοι φορείς από συγκολλητό ξύλο, οι οποίοι στηρίχθηκαν κατάλληλα με μεταλλικά στοιχεία. Έτσι μετατράπηκε η κυλινδρική μορφή της στέγασης, σε αντίστοιχη με επικλινή επίπεδα. Εκτός από την πιο ενδιαφέρουσα μορφή που προκύπτει με αυτό τον χειρισμό, βελτιώνεται σημαντικά η ποιότητα του εσωτερικού χώρου από άποψη φωτισμού, αερισμού και βιοκλιματικής λειτουργίας. Οι δύο όψεις, οι οποίες είναι κάθετες στο διαμήκη άξονα, καλύφθηκαν από τοιχοπετάσματα. Τα τοιχοπετάσματα κατασκευάστηκαν με χαλύβδινο και ξύλινο φέροντα οργανισμό και επικαλύφτηκαν με διαφώτιστα πολυκαρβονικά πάνελ. Τα τοιχοπετάσματα αυτά στηρίζονται πάνω σε πλαισιωτό φέροντα οργανισμό από οπλισμένο σκυρόδεμα, ύψους τριών μέτρων περίπου, και περιέχουν ανοίγματα που εξασφαλίζουν περιμετρικά της δεξαμενής, θέα του πράσινου, αερισμό και φωτισμό.
Στατική επίλυση και βιοκλιματικός σχεδιασμός
Τα σχήματα των όγκων του συγκροτήματος και ιδιαίτερα της πτέρυγας των γραφείων, των αποδυτηρίων, των βοηθητικών εγκαταστάσεων και του κεντρικού κύριου χώρου της κλειστής δεξαμενής κολύμβησης έχουν μορφωθεί έτσι, ώστε να απάγουν μόνα τους, χωρίς μηχανολογικές εγκαταστάσεις, τους ανεπιθύμητους θερμούς χλωριούχους υδρατμούς και να εξασφαλίζουν φυσικό αερισμό και φωτισμό. Με αυτό το στόχο, πέραν των μορφολογικών χαρακτηριστικών, επελέγησαν τα δομικά υλικά και οι φορείς.
Στη δυτική πτέρυγα των γραφείων και των των βοηθητικών χώρων, το εξωτερικό κέλυφος, κατασκευασμένο με οπλισμένο σκυρόδεμα, δημιουργεί μια βαθμιδωτή στέγαση επάλληλων φεγγιτών με ανεστραμμένα δοκάρια, έτσι ώστε ένα απλό άνοιγμα τους να δημιουργεί αμέσως, σε όλους τους χώρους, την απαγωγή του θερμότερου αέρα και χαμηλότερα, την εισαγωγή φρέσκου αέρα.
Ο κεντρικός μεγάλος κύριος χώρος θεατών και κολυμβητικής δεξαμενής, στεγάστηκε με το ξύλινο τριαρθρωτό τόξο που έχει περιγραφεί παραπάνω. Στην κορυφή της καμπυλότητας της στέγασης, ένας διαμήκης φεγγίτης, ανοιγόμενος ηλεκτρικά από το ισόγειο, εξασφαλίζει τη φυσική αποβολή των υπέρθερμων χλωριούχων υδρατμών. Στην περίμετρο του χώρου, χαμηλά ανοιγόμενα κουφώματα επιτρέπουν τη φυσική ανανέωση του αέρα, ανάλογη της εκάστοτε απαγόμενης ποσότητας στην κορυφή.
Επειδή η εμφάνιση των συμπυκνώσεων έχει άμεση σχέση (πέραν του εξαερισμού και της θερμομόνωσης) με το διαθέσιμο όγκο του κτιρίου όπου αυτοί οι παραγόμενοι υδρατμοί διαχέονται, ο όγκος του χώρου της δεξαμενής έχει υπολογιστεί αρκετά ευρύχωρος, έτσι ώστε συνδυαζόμενος με την ελεγχόμενη απαγωγή να μην τις επιτρέπει. Κατά τους εδαφοτεχνικούς ελέγχους, παρουσιάστηκε κακό έδαφος θεμελιώσεων. Για να εξοικονομηθεί κόστος έργου και να βελτιωθεί η στατική και αντισεισμική συμπεριφορά, ολόκληρο το κτιριακό συγκρότημα χωρίστηκε σε τρεις ανεξάρτητες και παράλληλες ενότητες:
- H πρώτη ενότητα, δηλαδή η πτέρυγα υποδοχής, αποδυτηρίων, γραφείων και των άλλων βοηθητικών χώρων, ταυτίστηκε με το συγκρότημα των κερκίδων. Βρίσκεται βορειοδυτικά του συγκροτήματος και αποτελεί μια στατική ενότητα.
- Aπέναντι, δηλαδή νοτιοανατολικά, μια αντίστοιχη ανεξάρτητη πτέρυγα φιλοξενεί εγκαταστάσεις με λεβητοστάσια, μηχανοστάσια κ.λπ. Αυτή και η προηγούμενη πτέρυγα είναι κατασκευασμένες και οι δύο από οπλισμένο σκυρόδεμα.
- Aνάμεσά τους βρίσκεται ως αυτόνομη στατικά ενότητα η κολυμβητική δεξαμενή με τους αναγκαίους υπόγειους χώρους της. Η τριαρθρωτή ξύλινη στέγαση, στηρίζεται (αρθρωτά) στις δύο προαναφερθείσες εκατέρωθεν της δεξαμενής πτέρυγες.
Οι αρμοί μεταξύ των τριών ενοτήτων επιτρέπουν τυχόν ανεξάρτητες μετακινήσεις, τις οποίες εύκολα έχει προβλεφθεί να παραλαμβάνει η τριαρθρωτή τοξωτή κάλυψη.