Ένα νέο διεθνές πλαίσιο φιλοδοξεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται, κατασκευάζονται και λειτουργούν τα κτίρια παγκοσμίως, με στόχο έως το 2030 να αποτελούν τον κανόνα τα κτίρια σχεδόν μηδενικών εκπομπών και υψηλής ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή.
Η πρωτοβουλία παρουσιάζεται μέσα από μια νέα εμβληματική έκθεση που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του Buildings Breakthrough και με συντονισμό του World Green Building Council, σε συνεργασία με το GlobalABC (Global Alliance for Buildings and Construction). Το έργο υποστηρίζεται από κυβερνήσεις, διεθνείς οργανισμούς και φορείς του κατασκευαστικού τομέα, στο πλαίσιο μιας κοινής προσπάθειας για την επιτάχυνση της απανθρακοποίησης του δομημένου περιβάλλοντος.
Ένα από τα πιο ρυπογόνα συστήματα παγκοσμίως
Ο κατασκευαστικός τομέας ευθύνεται για πάνω από το ένα τρίτο των παγκόσμιων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, καθώς συνδυάζει τόσο τις λειτουργικές εκπομπές των κτιρίων (θέρμανση, ψύξη, κατανάλωση ενέργειας) όσο και τις λεγόμενες «ενσωματωμένες εκπομπές» από υλικά όπως το τσιμέντο και ο χάλυβας.
Παρά τις προόδους σε ενεργειακή απόδοση και ανανεώσιμες πηγές, οι εκπομπές παραμένουν υψηλές, γεγονός που καθιστά αναγκαία μια πιο συστημική προσέγγιση.
Τι είναι τα «κτίρια σχεδόν μηδενικών εκπομπών και ανθεκτικότητας»
Η νέα έκθεση εισάγει έναν κοινά αποδεκτό ορισμό για τα λεγόμενα Near-Zero Emission and Resilient Buildings (NZERBs). Πρόκειται για κτίρια που:
- έχουν πολύ υψηλή ενεργειακή απόδοση
- μειώνουν τις εκπομπές σε όλο τον κύκλο ζωής τους
- χρησιμοποιούν καθαρές και χαμηλών εκπομπών πηγές ενέργειας
- λαμβάνουν υπόψη τις ενσωματωμένες εκπομπές των υλικών
- σχεδιάζονται ώστε να αντέχουν σε κλιματικούς κινδύνους (καύσωνες, πλημμύρες, ακραία καιρικά φαινόμενα)
Η σημαντική διαφοροποίηση του νέου πλαισίου είναι ότι συνδυάζει για πρώτη φορά συστηματικά τη μείωση εκπομπών με την κλιματική ανθεκτικότητα.
Από τις αρχές στην εφαρμογή
Σε αντίθεση με προηγούμενες κατευθύνσεις που έδιναν κυρίως αρχές και στόχους, η νέα έκθεση προχωρά σε πιο πρακτικό επίπεδο, προτείνοντας:
- κοινά εργαλεία μέτρησης και δείκτες απόδοσης
- κατευθύνσεις για εθνικές πολιτικές και κανονισμούς
- ενίσχυση των κτιριακών κανονισμών (building codes)
- υποχρεωτική αναφορά εκπομπών σε επίπεδο κύκλου ζωής
- σύνδεση χρηματοδοτήσεων με κριτήρια βιωσιμότητας
- μετάβαση από θεωρητικές εκτιμήσεις σε πραγματικές μετρήσεις λειτουργίας των κτιρίων
Στόχος είναι η σύγκλιση πολιτικών και πρακτικών σε διεθνές επίπεδο, χωρίς όμως να επιβάλλεται ένα ενιαίο μοντέλο σε όλες τις χώρες.
Ευελιξία με κοινή κατεύθυνση
Το πλαίσιο δίνει έμφαση στη «εναρμόνιση χωρίς ομοιομορφία». Κάθε χώρα καλείται να θέσει δικούς της στόχους, προσαρμοσμένους στις κλιματικές συνθήκες, την ενεργειακή της υποδομή και το επίπεδο ανάπτυξης, διατηρώντας όμως κοινή κατεύθυνση προς μια πορεία συμβατή με τον στόχο του 1,5°C.
Παράλληλα, ενθαρρύνεται η ενσωμάτωση της ανθεκτικότητας στον σχεδιασμό από την αρχή, ώστε τα κτίρια να μπορούν να λειτουργούν και σε συνθήκες ακραίων κλιματικών γεγονότων.
Ένα κρίσιμο στοίχημα για την επόμενη δεκαετία
Σύμφωνα με τους συντάκτες της έκθεσης, το στοίχημα της δεκαετίας δεν είναι μόνο η μείωση των εκπομπών, αλλά η πλήρης μεταμόρφωση του τρόπου με τον οποίο σχεδιάζονται οι πόλεις και τα κτίρια.
Η πρωτοβουλία Buildings Breakthrough, στην οποία συμμετέχουν δεκάδες χώρες και διεθνείς φορείς, θέτει ως στόχο τα κτίρια σχεδόν μηδενικών εκπομπών και ανθεκτικότητας να αποτελούν τον παγκόσμιο κανόνα έως το 2030.
Όπως τονίζουν οι εμπλεκόμενοι οργανισμοί, η μετάβαση αυτή δεν αποτελεί πλέον επιλογή πολιτικής, αλλά αναγκαία προϋπόθεση για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης και τη διασφάλιση βιώσιμων και ανθεκτικών πόλεων.
