Το 2025 ολοκληρώθηκε αφήνοντας πίσω του μια από τις πιο δύσκολες χρονιές για την πυρασφάλεια, με πρωτοφανή ένταση και συχνότητα πυρκαγιών. Μόνο το 2024 καταγράφηκαν στην Ευρώπη πάνω από 8.300 πυρκαγιές — περισσότερες από τέσσερις φορές τον μέσο όρο των τελευταίων 17 ετών. Καθώς οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής εντείνονται, η αύξηση των δασικών και αστικών πυρκαγιών θεωρείται πλέον δεδομένη.

Την ίδια στιγμή, τραγικά περιστατικά σε κτίρια, όπως πυρκαγιές σε χώρους συνάθροισης κοινού, ανέδειξαν σοβαρά και διαχρονικά προβλήματα: τη χρήση ιδιαίτερα εύφλεκτων υλικών, την ανεπαρκή διαφυγή και τον κακό σχεδιασμό εκκένωσης, αλλά και την τάση να αποδίδονται τα θύματα σε «πανικό», αποσιωπώντας τις αστοχίες των κανονισμών και του σχεδιασμού. Τα γεγονότα αυτά υπενθυμίζουν με τον πιο σκληρό τρόπο ότι η πυρασφάλεια δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται εκ των υστέρων.

Καθώς ο κατασκευαστικός κλάδος στρέφεται με ταχύτητα προς φιλόδοξους στόχους βιωσιμότητας, νέες τεχνολογίες και προϊόντα εισέρχονται στην αγορά με επιταχυνόμενους ρυθμούς. Αυτή η καινοτομία, αν και αναγκαία, συνοδεύεται από νέους και συχνά ανεπαρκώς μελετημένους κινδύνους. Σε πολλές περιπτώσεις, λείπουν τα επιστημονικά δεδομένα που απαιτούνται για τη σωστή αξιολόγηση του κινδύνου και τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα φωτοβολταϊκά συστήματα στις στέγες. Η έρευνα δείχνει ότι η εγκατάστασή τους αυξάνει τόσο την πιθανότητα όσο και τις συνέπειες μιας πυρκαγιάς, καθώς μεταβάλλουν σημαντικά τη δυναμική της φωτιάς. Υφιστάμενα συστήματα στεγών που πληρούν τα τρέχοντα πρότυπα δοκιμών μπορεί να αποτυγχάνουν όταν συνδυάζονται με φωτοβολταϊκά, γεγονός που καθιστά επιτακτική την ανάγκη για νέα, αξιόπιστα πλαίσια δοκιμών.

Παρόμοια κενά εντοπίζονται και σε άλλους κρίσιμους τομείς, όπως τα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας (μπαταρίες), οι όψεις κτιρίων και τα σύνθετα δομικά υλικά. Είναι ενδεικτικό ότι, σχεδόν μία δεκαετία μετά την τραγωδία του Grenfell, εξακολουθούν να απουσιάζουν σύγχρονα πρότυπα δοκιμών όψεων που να παρέχουν ουσιαστικά δεδομένα και όχι απλώς ένα αποτέλεσμα «επιτυχίας ή αποτυχίας».

Η βιώσιμη μετάβαση δεν μπορεί και δεν πρέπει να γίνεται εις βάρος της ασφάλειας. Η ηλεκτροδότηση των κτιρίων, η ενεργειακή αναβάθμιση και οι πράσινες τεχνολογίες είναι απαραίτητες, αλλά απαιτούν ισχυρή τεκμηρίωση στον τομέα της πυρασφάλειας. Είναι απαράδεκτο οι άγνωστοι κίνδυνοι να μεταφέρονται στους πολίτες και στους πυροσβέστες.

Για να διασφαλιστεί η ασφάλεια, απαιτείται:

• ενίσχυση της έρευνας στην πυρασφάλεια,

• ανάπτυξη σύγχρονων και ουσιαστικών προτύπων δοκιμών,

• εφαρμογή σχεδιασμού βάσει απόδοσης (performance-based design),

• και σαφώς ορισμένη επαγγελματική επάρκεια σε όλη την αλυσίδα του κατασκευαστικού τομέα.

Η πυρασφάλεια πρέπει να αποτελέσει κεντρικό πυλώνα της βιώσιμης ανάπτυξης και όχι μια τυπική υποσημείωση. Αν θέλουμε κτίρια ανθεκτικά, βιώσιμα και ασφαλή, η επένδυση στη γνώση, την εκπαίδευση και την πρόληψη δεν είναι επιλογή — είναι αναγκαιότητα.